Śmierć osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą nie musi oznaczać końca funkcjonowania jej firmy. Kluczowym narzędziem pozwalającym na płynną kontynuację biznesu jest zarząd sukcesyjny, który zapewnia stabilność przedsiębiorstwa w spadku do czasu uregulowania wszystkich formalności.

 

Co to jest zarząd sukcesyjny i kiedy się go ustanawia?

Zarząd sukcesyjny to forma tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który figurował w działalności gospodarczej na podstawie wpisu do CEIDG. Rozwiązanie to pozwala na kontynuowanie operacji handlowych, zachowanie miejsc pracy i płynne przejście uprawnień na następców prawnych. Ustanowienie zarządu sukcesyjnego następuje z chwilą śmierci przedsiębiorcy (jeśli wyznaczył on zarządcę za życia) lub z chwilą dokonania odpowiedniego wpisu w CEIDG (jeśli powołanie następuje po jego śmierci).

 

Jaką rolę odgrywa zarządca sukcesyjny w jednoosobowej działalności gospodarczej?

Zarządca sukcesyjny pełni kluczową rolę – działa w imieniu własnym, lecz na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Do jego głównych zadań należy prowadzenie bieżących spraw firmy, w tym wykonywanie praw i obowiązków zmarłego. Zarządca sukcesyjny posługuje się dotychczasową firmą zmarłego przedsiębiorcy z obowiązkowym dodatkiem „w spadku”. Ma on prawo m.in. do zaciągania cywilnoprawnych zobowiązań, podpisywania umów z kontrahentami i regulowania spraw pracowniczych.

 

Powołanie zarządcy sukcesyjnego

Zarządcą może zostać osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, pod warunkiem braku prawomocnie orzeczonych wobec niej zakazów prowadzenia działalności lub zarządu majątkiem.

 

Powołanie zarządcy sukcesyjnego za życia przedsiębiorcy

W okresie życia przedsiębiorcy powołanie następuje w drodze jednostronnego oświadczenia. Przedsiębiorca może wskazać konkretną osobę lub zastrzec, że z chwilą śmierci przedsiębiorcy funkcję tę obejmie wskazany prokurent. Wymagana jest przy tym forma pisemna pod rygorem nieważności.

 

Powołanie zarządcy sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy

Jeśli przedsiębiorca nie ustanowił zarządu za życia, po śmierci przedsiębiorcy powołać zarządcę mogą następujące osoby:

 

  • małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku,
  • spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, który przyjął spadek,
  • spadkobierca testamentowy lub zapisobierca, który przyjął zapis windykacyjny.

 

W tym przypadku do powołania zarządcy sukcesyjnego wymagana jest zgoda osób, którym łącznie przysługuje udział w przedsiębiorstwie większy niż 85/100. Uprawnienie to wygasa po dwóch miesiącach od dnia śmierci przedsiębiorcy.

 

Jakie czynności związane z zarządem sukcesyjnym wykonuje notariusz?

W procesie sukcesji przedsiębiorstw rola, jaką pełni notariusz, jest fundamentalna, gdyż większość kluczowych czynności po śmierci właściciela firmy wymaga formy urzędowej. Notariusz jest osobą odpowiedzialną zarówno za sporządzenie aktu powołania zarządcy sukcesyjnego, jak i aktu odwołania zarządcy sukcesyjnego. To na jego barkach spoczywa czuwanie nad przebiegiem tego procesu i jego sprawna koordynacja.

 

Sporządzenie protokołu i aktu powołania:

Notariusz spisuje protokół powołania, odbierając od zainteresowanych oświadczenia o przysługujących im udziałach oraz o braku przeszkód prawnych do pełnienia funkcji przez zarządcę. Sam akt powołania musi mieć formę aktu notarialnego.

 

Zgłoszenie do rejestrów:

Notariusz ma obowiązek niezwłocznie (najpóźniej w następnym dniu roboczym) przesłać do CEIDG wniosek o wpis zarządcy sukcesyjnego, jeśli jego powołanie nastąpiło po śmieci przedsiębiorcy.

 

Wykonywanie czynności poświadczeniowych:

Notariusz sporządza dokumenty niezbędne do potwierdzenia możliwości wykonywania decyzji administracyjnych (koncesji, zezwoleń) przez zarządcę.

 

Wykaz inwentarza:

Zarządca sukcesyjny składa przed notariuszem wykaz inwentarza przedsiębiorstwa w spadku, obejmujący jego składniki i długi według stanu z dnia śmierci.

 

Odwołanie i rezygnacja:

Notariusz sporządza również akt odwołania zarządcy sukcesyjnego przez uprawnione do tego osoby. Przed notariuszem składa się ponadto oświadczenie o rezygnacji zarządcy z pełnionej funkcji.

 

Weryfikacja spadkobierców

Notariusz weryfikuje zgodę większości spadkobierców przed powołaniem zarządcy sukcesyjnego. Analizuje także, czy na etapie odwoływania zarządcy sukcesyjnego występują okoliczności uzasadniające podjęcie takiej decyzji.

 

Czy notariusz może ustanowić zarządcę sukcesyjnego?

Notariusz nie ustanawia zarządcy sukcesyjnego z własnej inicjatywy, ale odgrywa istotną rolę w procesie jego powoływania, szczególnie po śmierci przedsiębiorcy. Zgodnie z przepisami notariusz podejmuje czynności związane z zarządem sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej na zasadach określonych w ustawie.

 

Decyzję o wyborze zarządcy podejmują osoby uprawnione (małżonek, spadkobiercy), jednak to notariusz jest organem, który dokumentuje to powołanie w formie aktu notarialnego i doprowadza do jego wpisania w rejestrze, co jest warunkiem koniecznym do formalnego ustanowienia zarządu sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy.

 

W sytuacji, gdy potrzebują Państwo wsparcia w czynnościach związanych z zarządem sukcesyjnym, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią notarialną w Gliwicach, która odpowie na wszystkie pytania i udzieli niezbędnej pomocy. Dzięki ułatwieniom związanym z profesjonalną obsługą notarialną rodzina zmarłego może uniknąć paraliżu firmy i zyskać czas niezbędny do stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzenia europejskiego poświadczenia spadkowego. Wszystkie oświadczenia składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, co gwarantuje bezpieczeństwo obrotu prawnego.